Το στρώμα της καταστροφήςΣεν. Σκην: Κώστας Βρεττάκος.Παραγωγή: Στέφι Φίλμ. Φωτογραφία: Σταύρος Χασάπης, Κώστας Νάστος, Τάκης Ζερβουλάκος. Μοντάζ: Σούλα Δρακοπούλου, Πάνος Παπακυριακόπουλος (χρώμα, 16 χιλ. 35')Στην ταινία του Βρεττάκου ή ιστορική μνήμη ανασύρεται από το προσωκρατικό "μη όν", μας αποκαλύπτεται και παλινδρομεί. Η ιστορική μνήμη μένει μαζί μας για λίγο και σε στιγμές απόγνωσης υποχωρεί για να μας δώσει την υπόσχεση ότι θα ξαναγυρίσει στο μακρινό μέλλον.Το σύγχρονο Κάλλιο πρόκειται να σκεπαστεί από τα νερά της τεχνητής λίμνης του Μόρνου. Το έργο θα εξοικονομήσει νερό στην τερατική πρωτεύουσα για δυο δεκαετίες τουλάχιστο. Το 1977 ή αρχαιολογική υπηρεσία αρχίζει ανασκαφές στην περιοχή, ανακαλύπτονται τα θεμέλια της αρχαίας Καλλίπολης. Η αποκάλυψη όμως δεν ολοκληρώνεται ποτέ γιατί το φράγμα κλείνει και το νερό κατακλύζει το σύγχρονο χωριό πού έχει στο μεταξύ απαλλοτριωθεί καθώς και τα 35 ερείπια της αρχαίας πόλης. Ο αστός της πρωτεύουσας ανταλλάσσει το ιστορικό παρ...

Βρισκόμουν στην Ιταλία, καλεσμένη στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Μπολόνια, όταν πληροφορήθηκα τον θάνατο του Λάκη Παπαστάθη. Την πρώτη φορά που συμμετείχα σε έκθεση βιβλίου την οφείλω στον Λάκη. Μαζί ταξιδέψαμε το 2014 στη Θεσσαλονίκη, για να συνομιλήσουμε για το βιβλίο του Γιάννη Κιουρτσάκη Ο Νεοελληνικός διχασμός και το μυστήριο της τέχνης. Ξαναβλέποντας δυο ταινίες του Λάκη Παπαστάθη (Πατάκης, 2014). Με αφορμή την κουβέντα εκείνη, γνώρισα τη Θεσσαλονίκη της γενιάς του Παπαστάθη, μια ρομαντική εκδοχή της συμπρωτεύουσας, έχοντας ως ξεναγό μου τον ίδιο. Θυμάμαι ακόμη τους εξαντλητικούς διαλόγους πάνω στο σινεμά, στον Θεόφιλο και στον Καιρό των Ελλήνων, στη μορφή του Δημήτρη Καταλειφού, στην έννοια της ελληνικότητας, στη λυτρωτική δύναμη της τέχνης. Ο Λάκης υποστήριζε με πάθος ότι η συγγραφή και η τέχνη γενικότερα πηγάζουν από μια περίσσεια, από μια θάλασσα που βράζει μέσα στον δημιουργό και πρέπει πάση θυσία να ξεχυθεί. Η ζωή του Λάκη Παπαστάθη ξεχείλιζε από τέχνη και δεν έχανε ευκαιρία...