Το στρώμα της καταστροφήςΣεν. Σκην: Κώστας Βρεττάκος.Παραγωγή: Στέφι Φίλμ. Φωτογραφία: Σταύρος Χασάπης, Κώστας Νάστος, Τάκης Ζερβουλάκος. Μοντάζ: Σούλα Δρακοπούλου, Πάνος Παπακυριακόπουλος (χρώμα, 16 χιλ. 35')Στην ταινία του Βρεττάκου ή ιστορική μνήμη ανασύρεται από το προσωκρατικό "μη όν", μας αποκαλύπτεται και παλινδρομεί. Η ιστορική μνήμη μένει μαζί μας για λίγο και σε στιγμές απόγνωσης υποχωρεί για να μας δώσει την υπόσχεση ότι θα ξαναγυρίσει στο μακρινό μέλλον.Το σύγχρονο Κάλλιο πρόκειται να σκεπαστεί από τα νερά της τεχνητής λίμνης του Μόρνου. Το έργο θα εξοικονομήσει νερό στην τερατική πρωτεύουσα για δυο δεκαετίες τουλάχιστο. Το 1977 ή αρχαιολογική υπηρεσία αρχίζει ανασκαφές στην περιοχή, ανακαλύπτονται τα θεμέλια της αρχαίας Καλλίπολης. Η αποκάλυψη όμως δεν ολοκληρώνεται ποτέ γιατί το φράγμα κλείνει και το νερό κατακλύζει το σύγχρονο χωριό πού έχει στο μεταξύ απαλλοτριωθεί καθώς και τα 35 ερείπια της αρχαίας πόλης. Ο αστός της πρωτεύουσας ανταλλάσσει το ιστορικό παρ...

Η ταινία του Ξανθόπουλου προβληματίζεται πάνω στο κοινωνικό μέγεθος "μετανάστης" και μάλιστα "Έλληνας μετανάστης". Αλλά πόσο μεγάλη - και ευχάριστη - είναι ή έκπληξη του θεατή όταν, πολύ γρήγορα, διαπιστώνει πώς ο Ξανθόπουλος, αντί να περιοριστεί σε μια μονογραμμική και ρητορεύουσα καταγραφή αυτού του φαινομένου, προχωρεί σε μια σύνθεση πολυσήμαντη όπου ό μελοδραματισμός και ή ωραιοποίηση δεν έχουν καμιά θέση. Ό κεντρικός του ήρωας, ο Γιώργος από το χωριό Σωτηριάνικα, δεν είναι κάποιος εξαθλιωμένος φουκαράς στο σκλαβοπάζαρο της Γερμανίας αλλά, αντίθετα, ένας επιτυχημένος Έλληνας της διασποράς με Μερσεντές και γούνινο παλτό, ένας Έλληνας πού ανανεώνει τη. μυθολογία του επιτυχημένου μετανάστη που ενσαρκώνει "το πεπρωμένο" αυτό - όπως λέει ο Ξανθόπουλος - πού διδάσκεται στα σχολειά από τα μικράτα μας σαν ανησυχία της ράτσας όπου "κάθε Έλληνας κι ένας ταξιδιάρης Οδυσσέας". Έχοντας σαν αφετηρία αυτό το πρόσωπο, ο Ξανθόπουλος αναπτύσσει με τρόπο ακτινω...